Öncekiler Sonrakiler

2010 YILI TÜRKİYE DIŞ BASIN DEĞERLENDİRMESİ

Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü 2010 Basın Değerlendirme Raporunu yayınladı. 2010 referandum, demokratik açılım, Ergenekon, Mavi Marmara, Wikileaks, Ermenistan konu başlıkları çerçevesinde geçti. Türkiye gündemi ve uluslar arası ilişkileri bütün dünyada da ilgi ile izlendi. Detaylar….

05 Şubat 2011 Cumartesi 10:28
2010 YILI TÜRKİYE DIŞ BASIN DEĞERLENDİRMESİ

2010 YILI DIŞ BASIN DEĞERLENDİRMESİ
 
 
            Türkiye önceki yıllarda olduğu gibi 2010 yılında da yabancı basının ilgi duyduğu bir ülke olmayı sürdürmüş, iç politikada yaşanan gelişmeler ve dış politikada yürütülen aktif siyasetle yabancı basın yayın organlarının gündeminde önemli bir yer tutmaya devam etmiştir.
 
Türkiye’de 2010 yılında Anayasanın bazı maddelerinin değiştirilmesine ilişkin referandum, Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün İngiltere ziyareti, demokratik açılımların sürdürülmesi, “Ergenekon” davasında yaşanan gelişmeler, CHP eski Genel Başkanı Deniz Baykal’la ilgili kasetin ortaya çıkması yabancı basın yayın organlarının ağırlıklı olarak ele aldıkları konuların başında gelmektedir.  Wikileaks belgelerinin yansımaları, Mavi Marmara gemisine İsrail tarafından yapılan baskın, dış politikada eksen kayması tartışmaları, Orta Doğu ülkeleri ile yürütülen yakın ilişkiler, İran-Türkiye-Brezilya’nın uranyum takas anlaşması ve Ermenistan’la ilişkiler yabancı basın yayın organlarının önemli oranda ilgi duyduğu dış politika konularını oluşturmuştur.
 
2010 yılında Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü’ne yurt dışındaki Basın Müşavirlikleri, uluslararası online gazete büfeleri, yabancı haber ajansları, izlenen yabancı radyo ve televizyonlar ile internet sitelerinden toplam 1.263.131 Haber/Yorum/ Program (HYP) ulaşmıştır.
 
Toplam HYP’lerin içinde Türkiye’yi doğrudan ilgilendirenlerin sayısı 32.899’dur. Bunun genel toplama oranı ise yüzde 2.60’dır.
 
2010 yılında değerlendirmeye alınan ülkeler içinde Orta Asya, Kafkasya, Orta Doğu ve Balkan ülkelerinden toplam 23 ülkenin yer aldığı “Diğer” başlıklı grubun (yüzde 18.86) birinci, Almanya’nın (yüzde 14.96) ikinci, Rusya’nın (yüzde 12.88) üçüncü ve Güney Kıbrıs Rum Yönetiminin (GKRY) (yüzde 11.51) 4.sırayı aldığı görülmektedir.
 
Türkiye ile ilgili HYP’lerin ülkelere göre dağılımında:
 
. 6.206 HYP ile (yüzde 18.86)    Orta Asya/Kafkasya, Orta Doğu ve
                                                Balkan ülkelerinin yer aldığı “Diğer”
                                                başlıklı grubun birinci,  
. 4.923 HYP ile (yüzde 14.96)    Almanya’nın ikinci,  
. 4.236 HYP ile (yüzde 12.88)    Rusya’nın üçüncü,
. 3.787 HYP ile (yüzde 11.51)    Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin
                                                (GKRY) dördüncü,
. 2.737 HYP ile (yüzde   8.32)    Yunanistan’ın beşinci,  
. 2.212 HYP ile (yüzde   6.72)    İran’ın altıncı,  
. 1.760 HYP ile (yüzde   5.35)    ABD’nin yedinci,  
. 1.491 HYP ile (yüzde  4.53)     İngiltere’nin sekizinci,  
. 1.411 HYP ile (yüzde   4.29)    Fransa’nın dokuzuncu,  
. 1.006 HYP ile (yüzde   3.06)    İsviçre’nin onuncu sırayı aldığı
                                                   görülmektedir.
 
2010 yılında değerlendirmeye alınan tüm ülkelerin basın yayın organlarında yer alan HYP’ler incelendiğinde; ilk sırayı Türkiye’deki siyasi gelişmelerin (yüzde 18.62), ikinci sırayı (yüzde 15.40) Türkiye’nin Orta Doğu ülkeleriyle ilişkileri ve bu bölgeye yönelik izlediği politika, üçüncü sırayı ise Kıbrıs konusuyla ilgili haberlerin (yüzde 13.68), dördüncü sırayı ise Ermenistan ile ilişkiler  konusunun (yüzde 8.27) aldığı gözlenmektedir.
 
Önceki yıllarda olduğu gibi, 2010 yılında da ağırlıklı olarak Kıbrıs ve Türk-Yunan ilişkilerini ele alan Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) basın yayın organları (yüzde 19.83) hariç tutulduğunda, Almanya, İngiltere, Fransa, Avusturya, Belçika ve İtalya gibi önde gelen AB ülkelerinin medyasında yayımlanan HYP’ler, değerlendirmeye alınan Türkiye ile ilgili toplam HYP’lerin yüzde 38.04’ünü oluşturmaktadır.
 
Türkiye’nin Orta Doğu ile ilişkilerine ilk sırada yer veren Belçika basını hariç, 2008 ve 2009 yıllarında olduğu gibi 2010 yılında da Türkiye ile ilgili haberlerin üçte birini yayımlayan AB üyesi altı ülkenin medyası Türkiye’deki siyasal gelişmeleri ilk sıraya taşımıştır.
 
Bu bağlamda, Alman medyasında Türkiye ile ilgili yayımlanan 4.923 HYP’nin 1290’ı (yüzde 26.20), İngiltere medyasında yayımlanan 1.491 HYP’nin 340’ı (yüzde 22.81), Fransa medyasında yayımlanan 1411 HYP’nin 335’i (yüzde 23.75) Türkiye’de yaşanan siyasal gelişmeleri ele almıştır. Aynı şekilde ABD medyasında yayımlanan 1.760 HYP’nin 356’sı da (yüzde 20.21) siyasal gelişmeleri konu etmiştir.
 
2010 yılında, Türkiye’nin AB ile ilişkilerinin konu edildiği haberler, Türkiye haberleri içerisinde, Avusturya basın yayın organlarında 2., Belçika, Almanya ve İngiltere basın yayın organlarında 5., İtalya ve Fransa basın yayın organlarında 6. ve ABD basın yayın organlarında 7. sırada yer bulmuştur. 
 
Değerlendirmeye alınan Orta Doğu ülkeleri içinde en fazla HYP, 2005-2009 yıllarında olduğu gibi, 2010 yılında da İran medyasında (yüzde 6.72) yer almaktadır. İran medyasında yer alan HYP’lerin, ABD (5.35), Fransa (4.29), İngiltere (4.53), İsviçre (3.06) ve  Rusya’da  (3.16) yayımlanan HYP’lerden fazla olduğu dikkat çekmektedir. İran medyasında yayımlanan HYP’ler incelendiğinde, ilk sırada, Türkiye’nin Orta Doğu ülkeleriyle ilişkileri, ikinci sırada Türkiye’deki siyasal gelişmeler, 3.sırada ise Türkiye-İran ilişkileri gelmektedir. 
 
Türkiye ile ilgili haberlerde yüzde 18.86 HYP oranı ile  ilk sırada yer alan “Diğer” grubu ülkeler (Orta Asya, Kafkas, Orta Doğu, Balkan ülkeleri ve İspanya)  içerisinde en önemli yeri 1045 haberle Azerbaycan almaktadır. Azerbaycan’ı 798 haberle 2. sırada Ermenistan izlemektedir. “Diğer” grubu ülkeler başlıklı bölümde, Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) 505 haberle 3., 502 haberle İsrail’in 4. ve AB ülkesi olan ancak genel sıralamada kendisine yer bulamayan İspanya’nın 478 haberle 5. sırayı aldığı görülmektedir.  Bu ülkeleri sırasıyla Bulgaristan, Katar, Sırbistan ve Lübnan izlemektedir. Bu gruptaki ülkelerden Azerbaycan’ın “Orta Asya”, Ermenistan’ın “Ermenistan-Türkiye İlişkileri”, BAE ve İsrail’in “Orta Doğu”, İspanya’nın ise “Türkiye’deki siyasal gelişmeleri” ön plana çıkardıkları görülmektedir.  Bulgaristan’ın “Türkiye’deki Siyasal Gelişmeler”, Katar’ın “Orta Doğu”, Sırbistan’ın ise “Balkanlar” konusuna Türkiye ile ilgili haberlerinde daha fazla yer verdikleri dikkat çekmektedir.
 
2010 yılında Türkiye ile ilgili yayımlanan HYP’lerin kaynaklarına göre dökümünde ilk iki sırayı önceki yıllarda olduğu gibi yine yazılı basın almaktadır: Gazeteler yüzde 70.08, yabancı haber ajansları yüzde 23.14, radyo ve televizyonlar yüzde 6.78.
           
2010 yılında değerlendirmeye alınan Türkiye ile ilgili HYP’lerin yüzde 34.00’ünün imzalı oldukları görülmektedir. İmzalı HYP’ler konusunda ülke bazında yapılan çalışmada, az sayıda HYP’nin yayımlandığı Japonya basınında haber/yorumların yüzdesi 82.38’i,  ABD basınında yayımlanan haberlerin yüzde 67.90’ı, Avusturya basınında yüzde 63.94’ü ve İngiltere basınında yayımlananların yüzde 61.10’u imzalı haberlerdir.  2008 ve 2009 yılında olduğu gibi 2010 yılında da HYP sayısı arttıkça imzalı haber sayısında bariz bir düşüş gözlenmektedir. Nitekim “Diğer” grubu dışında en fazla HYP’nin yayımlandığı Almanya’da (4923 HYP) imzalı haberlerin yüzdesi 46.78, 4236 haberin yayımlandığı Rusya basınında imzalı haber oranı yüzde 7.25, 2.212 HYP’nin yayımlandığı İran basınında  ise oran sadece yüzde 2.62’dir.
 
2010 yılında Türkiye ile ilgili olarak yayımlanan 32.899 HYP’nin yüzde 26.88’i Türkiye çıkışlıdır (mahreçli). Türkiye dışından çıkış gösterilerek yayımlanan HYP oranı ise yüzde 12.04’dür. Çıkış belirtilmeyen HYP’nin oranı ise yüzde 61.08’dir. 
 
Türkiye’ye en çok yer veren gazete sıralamasında ise 2010 yılında Alman gazetesi Frankfurter Allgemeine Zeitung’un  ilk sırayı,Yunanistan’dayayımlanan Elefterotipia’nın ikinci sırayı aldığı görülmektedir. 3. ve 4.sırayı yine Alman gazeteleri olan Süddeutsche Zeitung ve Die Welt almaktadır. Sıralamada İsviçre gazetesi Neue Zürcher Zeitung’un kendisine 5. sırada yer bulduğu görülmektedir. 2004, 2005 ve 2006 yıllarında ilk sırada yer alan, 2008 yılında ise 18. sıraya gerileyen Yunanistan’da yayımlanan Elefterotipia gazetesi 2009 yılında 7. sıraya kadar yükselmiş, 2010 yılında ise 2. sırada kendisine yer bulmuştur. 2007 yılında ilk sırayı alan El Ahram gazetesiise 2010 yılında ilk 25 yayın organı içerisine girememiştir. Öte yandan Türkiye-İsrail ilişkilerinin yıl içinde gündemde kalmasıyla, İsrail’de yayımlanan Haaretz  gazetesinin sıçrama yaparak 8.sıraya yerleştiği görülmektedir.
 
2010 yılında Türkiye konusunda en fazla yazı Almanya’da yayımlanan Der Tagesspiegel gazetesine yazan Thomas Seibert tarafından kaleme alınmıştır. 2. sırayı ise, 2006, 2007 ve 2009 yıllarında olduğu gibi Süddeutsche Zeitung ve Tages Anzeiger gazetelerine yazan Kai Strittmatter  almıştır.  2008 yılında en fazla yazı yazan 2009 yılında ikinci sırayı alan  Gerd Höhler ise (Frankfurter Rundschau ve Kölner Stadt Anzeiger) 2010 yılında 8.sıraya gerilemiştir. 2007 yılında Kai Strittmatter’den sonra gelen El Ahram yazarı Usame Abdülaziz’in 2008 ve 2009  yıllarında 11. sıraya gerilediği, 2010 yılında ise 25 yazar içerisine giremediği görülmektedir.
 
Uzun yıllardan bu yana ilk kez 2008 yılında Türkiye konusunda en fazla haber/yorum Türkiye’de yerleşik olmayan bir yazar tarafından ( Gerd Höhler ) kaleme alınmış ancak 2009 yılında birinci sıra yine Türkiye’de yerleşik yazar Kai Stritmatter’e  geçmiştir. Kai Stritmatter 2010 yılında 2. sırayı alırken, ilk sırayı yine Türkiye’de yerleşik bir yazar olan Thomas Seibert’in aldığı görülmektedir. 2010 yılında en fazla yazı yazan yazarlar sıralamasında ilk 5 yazarın Alman gazetelerine yazan yazarlar olduğu görülmektedir. Türkiye ile ilgili en fazla yazı yazan 25 yazarın 14’ü Türkiye’de yerleşik basın mensubudur. 14 yerleşik basın mensubu 2010’da Türkiye konusunda yayımlanan imzalı yazıların yüzde 8.5’ini kaleme almıştır.
 
2004-2006 yıllarında yayımlanan Türkiye ile ilgili yazılarda ele alınan  konuların genelde Türkiye’deki siyasal gelişmeler, Kıbrıs ve Türkiye-AB ilişkileri çerçevesinde yoğunlaştığı gözlenirken, 2007 yılında bu konulara ağırlıklı olarak terör örgütü PKK’nın eylemleri çerçevesinde Irak’la ilişkilerin dâhil olduğu, 2008 ve 2009 yıllarında ise son altı yıla damgasını vuran konuların işlendiği, özellikle Türkiye’deki siyasal gelişmelere ağırlık verildiği görülmektedir. Yukarıda sayılan konular ile değerlendirmeye alınan diğer konuların son 6 yılda sayısal ve oransal açıdan çok önemli bir farklılık arz etmediği, ancak haber kaynaklarının çeşitlendirilmesi sonucu, Başbakanlık Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü Haber Merkezine giren haber sayısının 2009 ve 2010 yıllarında önemli bir artış gösterdiği, buna mukabil, Türkiye ile ilgili haberlerde aynı paralelde büyük bir artış gözlenmediği görülmektedir.  
 
Kaynak: Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü

ÇOK OKUNANLAR

KAMU PERSONELİ SINAV İLANLARI

YAZARLAR

ANKET