Öncekiler Sonrakiler

ERCÜMENT ÖZTÜRK: SOSYAL SİGORTA İŞLEMLERİ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİKLER

2010 tarihli Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği en son 17.04.2012 tarihli RG’de yayımlanan değişiklikle yeni düzenlemeler yapılmıştır. Bu değişiklikler neleri öngörülmekte?

09 Mayıs 2012 Çarşamba 05:49

 2010 tarihli Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği en son 17.04.2012 tarihli RG’de yayımlanan değişiklikle yeni düzenlemeler yapılmıştır.

KURUMSAL  YAPILANMA

Sosyal Güvenlik Kurumu teşkilat yapısında yeni yapılanmaya paralel  genel müdürlük tanımlamasına Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü ve Sigorta Primleri Genel Müdürlüğünü eklenmiştir. Böylece Yönetmelikte tek genel müdürlük ikiye ayrılmış olmaktadır.

HİZMET TESPİT İNCELEMELERİ

Yönetmeliğin 26 ncı maddesinin ikinci fıkrasında eklenme ile inceleme ve soruşturmalarda denetim elemanına “Bir yıllık süreyi aşan sigortalı çalışmalar ise her zaman düzenlenebilir nitelikte olmayan kanunen geçerli kayıt ve belgeler ile kanıtlanmak şartıyla dikkate alınabilir.” Yetkisi verilmiştir. Böylece mevcut yetkiye mevzuatta bir açıklık getirilmektedir. Sigortalılık hizmetlerinin tespiti için karmaşıklık kalkmış oldu.

GEÇİCİ İŞGÖREMEZLİKTE ELEKTRONİK BİLDİRİM

Yönetmeliğin 39 uncu maddesinin beşinci fıkrasında  “Kurumca” ibaresi “Bakanlıkça”olarak değiştirilerek işyeri hekimlerinin yetkilerin SGK tarafından değil Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından belirlenecek.  

SGK’ca yetkilendirilen tek hekim veya sağlık kurulu tarafından verilecek istirahatler,  SGK’ca belirlenen belge ile elektronik ortamda SGK’ya gönderilecektir. Gönderilen bu belge işverencede görüntülenebildiğinden, çalışılmadığına dair bildirimin Kuruma gönderilmesi için yapılan tebligat yerine geçecektir.” Böylece istirahat raporlarında sigortalıların mağduruiyetinde, işgöremezlik ödeneği gecikmesine neden olan uygulama elektronik ortama aktarılmaktadır. Hastaneler işgöremezlik istirahat belgelerini göndermekle SGK ile işveren bilgilendirilmiş olacaktır.

Yönetmeliğin 40 ıncı maddesinde yapılan düzenleme ile 5510 s. K. ek 5 inci maddesinde yer alan tarım ve orman işlerinde süreksiz olarak çalışan sigortalılara; işkazasının olduğu tarihten en az on gün önce tescil edilmiş olmaları, sigortalılıklarının sona ermemiş olması ve prim ve prime ilişkin herhangi bir borcunun bulunmaması şartıyla bu Kanuna göre iş kazası veya meslek hastalığından dolayıgeçici iş göremezlik ödeneği,” verileceği öngörülmektedir.

Geçici işgöremezlik ödeneği alma şartları arasında sayılan Viziteye çıktığı/istirahatın başladığı tarih itibarıyla prim ödeme hâlinin devam edip etmediği, koşu viziteye çıkma değil “Sağlık hizmet sunucusuna müracaat etme ”  şartına bağlanmıştır. Diğer taraftan istirahatli dönemde sadece işgöremezliğe esas işyeri dışında başka çalıştığı işyeri içinde sigortalının istirahatli olduğu dönemde işverenleri tarafından işyerlerinde çalışıp çalışmadığı şartı öngörülmektedir.

5510 s. Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılardan istirahat raporlarıyla birlikte, istirahatli olduğu dönemde işyerinde çalışmadığına dair yazılı veya elektronik ortamda beyanı istenilmekte, bunların dışında bilgi ve belge istenmeyecektir.

SÜREKLİ İŞ GÖREMEZLİK BAŞVURUSU

SSİY m. 41/3 fıkrası, “Sürekli iş göremezlik geliri bağlanabilmesi için, sigortalının çalıştığı işten ayrılması, iş yerini kapatması veya devretmesi şartı aranmaz. Örneği Kurumca hazırlanacak tahsis talep dilekçesini doğrudan Kuruma vermesi veya posta yoluyla ya da elektronik ortamda göndermesi gerekir.”  şeklinde değiştirilmiştir. Böylece sigortalıların başvuruları kolaylaştırılarak tahsis talep dilekçesi başvurusu doğrudan Kuruma vermesi veya posta yoluyla ya da elektronik ortamda göndermesi şeklinde açıklanmaktadır. 

 

SÜRESİNDE BİLDİRİLMEYEN SİGORTALILARDA SORUMLULUK

 Yönetmeliğin 45 inci maddesine  “(6) Sigortalının bildirilmesi gereken kanuni süre içerisinde meydana gelen iş kazalarında, Kanunun 23 üncü maddesi hükmü uygulanmaz.”  fıkrası eklenmiştir. Böylece iş kazası sigortalıların işe giriş bildirim süresi içinde gerçekleşmesi halinde kusursuz sorumluluk aranmayacak, SGK’nın yaptığı ödemeler sadece bu nedenle işverenden istenilmeyecektir. Örneğin inşaat işyerlerinde aynı gün sigortalıların bildirim yükümlülüğü bulunması nedeniyle, çalışmaya başladığı gün meydana gelen iş kazalarında;

SGK’ca yapılan ve ileride yapılması gerekli bulunan her türlü masrafların tutarı ile gelir bağlanırsa bu gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri tutarı, sorumluluk halleri aranmaksızın, işverene ayrıca ödettirilmeyecektir.

 

 

SEVKE İLİŞKİN MASRAF ÖDEMESİ

Yönetmeliğin 50 nci maddesine; “ İkinci ve üçüncü fıkralardaki sigortalıların sevk işlemi yapılıp da aylık bağlanmadan önce prim borçlarını ödemesi ve malul sayılmaları durumunda, sevk işlemlerine ilişkin masraflar Kurumca karşılanır.” fıkrası eklenmiştir. Öncesinde karmaşa yaratan bu durum sigortalılar lehine malullük aylığı bağlanmasına ilişkin SGK’ca yapılan sevke dair masraflar prim borçlarının ödenmesi koşuluyla sigortalıya ödetilmeyecektir.

 

MALULLÜK VE YAŞLILIK AYLIĞI BAŞVURUSUNDA FOTOĞRAF

Yönetmelikte 53, 56, 61 ncı maddelerde yapılan değişiklikle malullük, yaşlılık ve ölüm aylığı başvurularında “sigortalının bir adet belgelik fotoğrafı ” istenilmeyecektir.

 

 TOPTAN ÖDEME

Yönetmeliğin 63 üncü maddesinin ikinci fıkrası değiştirilmiş ve maddeye fıkra eklenmiştir.

“(2) Ölüm toptan ödemesi yapılabilmesi için, hak sahiplerinin örneği Kurumca hazırlanacak tahsis talep dilekçesini doğrudan Kuruma vermesi veya posta yoluyla ya da elektronik ortamda göndermesi gerekir.”

“(5) Sigortalının toptan ödeme tutarına, varsa hizmet borçlanmaları ile isteğe bağlı sigorta primleri dâhil edilir. Ancak, kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primleri toptan ödeme yoluyla ödenmez.”

Toptan ödeme için tahsis talep dilekçesi SGK’ya elektronik ortamla gönderilmesi, toptan ödeme hesaplamasında varsa hizmet borçlanmaları ile isteğe bağlı sigorta primleri dâhil edilecek, kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primleri toptan ödeme yoluyla ödenmeyecektir.
YURT DIŞINDA GEÇİCİ İŞ GÖREMEZLİK ÖDENEĞİ 

Yönetmeliğin 88 inci maddesinin ikinci fıkrası değiştirilerek, sigortalıların görev ve işleri nedeniyle yurt dışında bulundukları sürede, tedavi gördüğü sağlık tesislerinden alacağı raporlarda belirtilen tedavi ve istirahat sürelerine ait, Kanuna göre hak kazandığı geçici iş göremezlik ödenekleri ve emzirme ödeneği, bu ödeneklere ait belgelerin ilgili ülkede bulunan Ülkemiz dış temsilciliklerince onanması halinde SGK’ca ayrıca tasdik edilme şartı aranmaksızın Türk Lirası olarak ödenecektir.

KISMİ ÇALIŞMADA BİLDİRİM

Yönetmeliğin 101 inci maddesinin ikinci fıkrası;

“(2) Kısmi süreli çalışma, işveren ile sigortalının yazılı olarak yapılan iş sözleşmesinin niteliğine bağlı, aylık ücret karşılığı çalışma biçiminde imzalanmışsa, sigortalı haftalık çalışma süresine bakılmaksızın tam ay olarak bildirilir.” Hükmü yürürlükten kaldırılmıştır. Böylece uygulamada öneli sorunlar yaratan eksik gün nedenine ilişkin öneli bir düzenleme yapılmıştır. Sırf sözleşmede aylık ücret karşılığı yazıyor diye tam gün bildirim için yeterli olmayacak, kısmi çalışanlar kısmi gün bildiriminde bulunabileceklerdir.  

 

AYLIK PRİM VE HİZMET BELGESİ

 Yönetmeliğin 102 nci maddesinin üçüncü fıkrasının (e) bendinde yer alan “kesinleşen”ibaresi metinden çıkartılmış, kamu personelinin idare mahkemesi kararlarına göre görevlerine iade edilen sigortalı personel ile ilgili olarak aylık prim ve hizmet belgesinin verilmesinde mahkeme kararının kesinleşmiş olup olmadığına bakılmaksızın, mahkeme kararının idareye tebliğ edildiği tarihini takip eden günden itibaren süre başlatılacaktır.

Aynı maddenin 14. Fıkrasında yapılan değişiklikle, öncesinde özel sektör işyerlerinde eksik gün bildirim nedenlerinin aylık prim ve hizmet belgesinde belirtilmesi yeterli kabul edilme 50 ve üzeri işyerleri için geçerliyken bu sayı 30’a düşürülmektedir. Bu işyerleri için ayrıca eksik gün bildirim formu ile eki belgeler aranmayacaktır.

102. madde h bendinde, “Kamu kurumlarında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışan sigortalılar için idare mahkemesi kararları veya idarece verilen kararlar gereğince geriye yönelik ücret ödenmesi halinde, mahkeme kararının idareye tebliğ edildiği tarihi takip eden günden veya idarenin karar tarihinden itibaren, aylık prim ve hizmet belgesi süresi işletilecektir.
 

SİGORTA PRİMLERİNİN ÖDEME SÜRESİ

Yönetmeliğin 108 inci maddesinin dördüncü fıkrasına aşağıdaki (i) bendi eklenerek beşinci fıkrası değiştirilmiştir.

“i) Kamu kurumlarında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışan sigortalılar için idare mahkemesi kararları veya idarece verilen kararlar gereğince geriye yönelik ücret ödenmesi halinde mahkeme kararının idareye tebliğ edildiği tarihi takip eden günden veya idarenin karar tarihinden itibaren,”

Bu ekleme ile kamuda çalışan 4/a sigortalıları idare mahkemesi kararları veya idarece verilen kararlar gereğince geriye yönelik ücret ödenmesi halinde mahkeme kararının idareye tebliğ edildiği tarihi takip eden günden veya idarenin karar tarihinden itibaren prim ödeme süresi başlatılacaktır. Böylece kamu kuruluşlarının kimi zaman haksız idari para cezası verilmesine neden olan olaya açıklık kazandırılmış olundu.

Beşinci fıkrada primlerini tevkifat yoluyla alınan 4/b tarım sigortalılarına kesinti oranını % 5 oranı şekliyle değil de %5’e kadar belirleme yetkisi Kuruma verilmektedir. Bu şekilde Kuruma tevkifat oranını düşürme yetkisi verilmektedir.

SGK’YA TESPİTLER SONUCUNA GÖRE İŞTEN AYRILMA BİLDİRGESİ İSTENEBİLECEK

Yönetmeliğin 112 nci maddesinin sekizinci fıkrasında yer alan “sigortalı işe giriş bildirgesi”ibaresinden sonra gelmek üzere “, sigortalı işten ayrılış bildirgesi” ibaresi eklenmiştir.

İşyerlerinde;

 

a) Fiilen veya işyeri kayıtlarından tespit edilecek her türlü bilgiden ya da kamu idareleri ile 5411 sayılı Kanun kapsamındaki kuruluşlar tarafından düzenlenen belge veya bilgilerden, çalıştığı tespit edildiği hâlde bu çalışmaları Kuruma bildirilmeyen veya eksik bildirilen,

 

b) Ay içinde bazı işgünlerinde çalıştırılmadığına veya eksik ücret ödendiğine dair belgeleri Kuruma verilmeyen veya verilen bu belgeler Kurumca geçerli sayılmayan,

 

sigortalılar ile ilgili olarak düzenlenmesi gereken, sigortalı işe giriş bildirgesi ve aylık prim ve hizmet belgesi ünitece yapılacak bir ay süreli tebligat ile ilgili işveren veya alt işverenden istenilmekteydi.

Şimdi bu belgelere ek olarak sigortalı işten ayrılış bildirgesi de istenebilecektir.
 

ÖLÜM AYLIĞINDA PAYLAŞMA

Yönetmeliğin geçici 4 üncü maddesine eklenen 6. Fıkra ile  Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendi kapsamındaki sigortalıların hak sahiplerine bağlanan ölüm aylıklarında bir veya iki hak sahibi için ödenecek alt sınır aylıklarının sigortalının aylığından fazla olması halinde, sigortalının aylığı, tamamı dağıtılacak şekilde hak sahiplerine hisseleri oranında ödenecektir. Böylece sigortalının aylığı ile alt sınır aylığı alan hak sahipleri arasında bir bağlantı kurulmaktadır.

 

Bazı sigortalıların prim ödeme gün sayıları

Yönetmeliğe aşağıdaki geçici maddeler eklenmiş;

“GEÇİCİ MADDE 30 – (1) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan köy muhtarları, (b) bendinin (4) numaralı alt bendinde yer alan tarımsal faaliyette bulunanlar, Kanunun ek 5 ve ek 6 ncı maddelerine tabi sigortalılar ile Kanunun geçici 16 ncı maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında isteğe bağlı sigorta primi ödeyen kadın sigortalılardan alınacak prim miktarına bakılmaksızın ay içinde sigortalılığın başlaması ve sona ermesi halleri hariç olmak üzere prim ödeme gün sayısı 30 gün olarak kabul edilir.”

Bu kapsamdaki sigortalıların prim ödeme gün sayılarına bakılmaksızın ay içinde sigortalılığın başlaması ve sona ermesi halleri hariç olmak üzere prim ödeme gün sayısı 30 gün olarak kabul edilecektir.

 

Aylık ve gelirlerin birleşmesi

Eklenen GEÇİCİ MADDE 31 ile “(1) İştirakçiliği Kanunun yürürlük tarihinden önce başlayan, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılar hariç olmak üzere, sigortalı veya hak sahiplerinin Kanunun yürürlük tarihinden önce;

a) Bir dosyadan gelir veya aylık almakta iken Kanunun yürürlük tarihinden sonra yeni bir dosyadan gelir veya aylığa hak kazanması halinde; eski ve yeni sigortalılık halinin aynı olması durumunda Kanunun 54 üncü maddesi, farklı olması durumunda ise Kanunun yürürlük tarihinden önceki kanunların mülga hükümleri uygulanır.

b) Birden fazla dosyadan gelir ve aylık almakta iken Kanunun yürürlük tarihinden sonra yeni bir dosyadan gelir ve aylığa hak kazanması halinde, yeni bağlanacak dosyadaki gelir ve aylık miktarı da dahil olmak üzere (a) bendinde belirtilen şekilde mukayese işlemi yapılarak en düşük miktarlı dosya kapsamdan çıkarılır.

(2) (a) ve (b) bentlerine göre yapılan değerlendirme sonucunda, tercih durumları hariç olmak üzere sigortalı ve hak sahiplerine ödenecek gelir ve aylıklara ilişkin dosya sayısı ile gelir ve aylık miktarı, Kanunun yürürlük tarihinden önceki dosya sayısı ile gelir ve aylık miktarının altında olamaz.”

Bu eklenen madde ile 5510 s. K. Önceki 4/c sigortalıları hariç 5510 s. K. Yürürlük tarihinden sonraki birden fazla aylığa hak kazananlara hangi durumda birleşmenin gerçekleşeceği düzenlemesini yapmaktadır.

   

BELGE VE BİLDİRGELERDE DEĞİŞİKLİK

Yönetmeliğin Ek-4, Ek-5 ile Ek-9’un açıklamalar kısmı ekteki şekilde değiştirilmiştir. Yeni bildirgeler:

 

E K L E R

Ek 4 İşe Giriş 4ab

Ek-5 4a İşten Ayrılış

Açıklama 5 4ab Arka Yüz Açıklamalar

Ek-9 Aylık Prim Ve Hizmet Belgesi Arka Yüzü

 

 
ERCÜMENT ÖZTÜRK

ÇOK OKUNANLAR

KAMU PERSONELİ SINAV İLANLARI

YAZARLAR

ANKET