Öncekiler Sonrakiler

HATASIZ DÜŞÜNME YANILGILARI

Düşünmek iğneli fıçıya benzetilir. Çünkü alınacak kararın mutlaka bir bedeli vardır. Rolf Dobelli, Almanya’da 500 bin satan ‘Hatasız Düşünme Sanatı’ kitabında hatalı düşünce olarak nitelediği 52 yanlışı tek tek anlatıyor. Bu hatalardan biri de iş hayatında batık maliyetine katlanmak.

20 Ağustos 2013 Salı 09:05
HATASIZ DÜŞÜNME YANILGILARI

SİNEMADA bir film izliyorsunuz, ama berbat. Dakika sayıyorsunuz. Bir saat geçiyor, eşinizin kulağına, “Hadi kalk gidelim” diyorsunuz. Eşiniz kızıyor ve “Dünyada olmaz, biletlere kişi başı 30 lira verdik” diye yanıtlıyor.
HATASIZ DÜŞÜNME 
Bu olayı NTV tarafından yayınlanan “Hatasız Düşünme Sanatı” kitabında anlatan Rolf Dobelli, “Batık maliyetine katlanmak” olarak niteliyor. Dobelli, atalarımızın “Zararın neresinden dönersen kârdır” sözünü çağrıştırırcasına bu hatanın borsada da çok tekrarlandığına dikkat çekiyor. 
Yatırımcıların hisse alıp satarken maliyet fiyatından yola çıktıklarını belirten Dobelli, “Batık maliyet yanlışının acıklı püf noktası şudur; bir hisse ne kadar kaybettirirse ona o kadar bağlanırsınız” diyor. Yazara göre günlük hayatta, iş hayatında batık maliyetine katlanmaya iten en önemli neden, “Bizi kendimizle yüzleşmekten kurtarması”. Çünkü çelişkiler insanı hep yorar. Bir projeden vazgeçmek de bizde çelişki yaratır. Bir bakıma geçmişte bugün düşündüğümüzden farklı düşündüğümüzü itiraf etmiş oluruz. 
CONCORDE ETKİSİ
Batık maliyet yanlışı ‘Concorde etkisi’ olarak kabul ediliyor. Fransa ve İngiltere’nin birlikte geliştirdiği Concorde uçakları projesi sürekli zarar ediyordu. Oysa sesten hızlı uçan uçağın prestijli bir yanı vardı, ancak kâr getirmiyordu. İki ortak itibarlarını kaybetmemek için projeye büyük paralar yatırmaya devam ettiler. O nedenle batık maliyet düşüncesi bilim çevrelerinde Concorde etkisi olarak isimlendiriliyor. Bu uçakların üretimi 25 Temmuz 2000 tarihindeki talihsiz kazanın ardından durduruldu. Daha sonra da düşük güvenilirliği, yüksek maliyeti ve sınırlı yolcu kapasitesi olduğu için üretimden kaldırıldı.
GÜÇLÜKLERLE MÜCADELE 
İşte Rolf Dobelli, Almanya’da 500 bin satan bu kitabında hatalı düşünce olarak nitelediği 52 yanlışı tek tek anlatıyor. Aslında hem yoğun gündemden biraz uzaklaşmak hem de güçlüklere göğüs germek için bu 52 düşünce yanlışını okumak gerekiyor.
* * *
Düşünce tuzakları
ROLF Dobelli’nin düşünce yanlışı olarak nitelediği 52 hata arasında başka ilginç olanları da var: “Doğrulama eğilimi, aşırı güven, karşılıklılık, zıtlık etkisi, otorite önyargısı, önce kötüleşir sonra düzelir, seçenek ikilemi, sıfır risk yanılgısı, kayıptan kaçınma, birleşme yanılgısı, acemi şansı, aşırı hareket, ihmal yanılgısı, sosyal ispat, hazırda bulunma etkisi, çıpalama, tümevarım, temel oran ihlali, enderlik yanılgısı, kazananın laneti, yanlış nedensellik, hedonik uyum, sosyal aylaklaşma, kumarbaz yanılgısı, bilişsel çelişki.”
TAMER ÇERÇİ / EKOPRİZMA

ÇOK OKUNANLAR

KAMU PERSONELİ SINAV İLANLARI

YAZARLAR

ANKET