Öncekiler Sonrakiler

MİKAİL GİYİK’TEN MEMLEKET MESELESİ MESLEKLER SÖZLÜĞÜ ÜZERİNE (2)

TÜRKİYE’DE MESLEK SINIFLANDIRMASI ÇALIŞMALARININ TARİHSEL SÜRECİ

15 Temmuz 2014 Salı 15:40
MİKAİL GİYİK’TEN MEMLEKET MESELESİ MESLEKLER SÖZLÜĞÜ ÜZERİNE (2)

İş arayanın kendisine uygun iş bulma sürecine girmesi için icra ettiği iş/mesleğin sınıflandırılması gerekir. Bu amaçla yapılacak meslek sınıflandırması için, o kişinin mesleğinin belirlenmesi ve kodlanması işlemlerinin yapılmasına ihtiyaç vardır. Buna yönelik ilk çalışma Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından 1940 lı yılların ikinci çeyreğinde başlatılmış ve uluslararası geçerliliği olan bir sınıflandırma sistemini 1958 yılında, sınıflandırma sistemi olmayan ülkelerin de rehber olarak kullanabileceği bir yapıda yayımlamıştır. Kamu istihdam kurumları iş arayanları, bir sınıflandırma sistemine göre sınıflandırarak uygun bir işe yerleştirilmelerine aracılık eder. Günümüzde gelişmiş birçok ülke meslek sınıflamalarında Uluslararası Standart Meslek Sınıflandırma Sistemi/ISCO ni kullanmaktadır.
İlk kez 1950 yılında Amerikalı uzmanlar ülkemize getirilmiş ve ILO tarafından hazırlanan Meslekler Sözlüğü ’nün Türkçeye çevrilerek kullanılmaya başlanması sağlanmıştır. Amerikalı uzmanların önerisi ile, eski adı ile “İş ve İşçi Bulma Kurumu Genel Müdürlüğü”  Merkez Teşkilatında meslekler sözlüğü işleriyle iştigal etmek üzere 1951 yılında bir servis oluşturulmuştur.   ILO tarafından bastırılmış bulunan ISCO ilgili İş ve İşçi Bulma Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından tercüme ettirilmiş ve ve “Devlet Personel Dairesi” ilgili uzmanları ile birlikte gözden geçirilerek AID teşkilatından sağlanan fonla bastırılmıştır.
1952 yılında Türkiye’de ilk kez gençlere meslek tanıtma çalışmaları başlatılmıştır.
O günün önemli sanayi bölgeleri olan, Kurumun İstanbul ve İzmir Şubeleri bünyesinde birer Meslek Tahlilleri Servisi ihdas edilmiştir. Yurtiçi ve yurtdışı işe yerleştirmelerinde kullanılmak üzere en çok talep edilen meslekler üzerinde gerekli çalışmalar yapılarak Kurum ünitelerine gönderilmiştir.
Kamu İstihdam Kurumlarının kendi fonksiyonlarını (işveren ziyaretleri, işe yerleştirme, işgücü transferi, işgücü piyasası, eğitim) uyumlu ve etkili bir şekilde yerine getirebilmesi için mesleklerin analizi ve mesleğe yöneltme çalışmalarının gerekliliğine inanan İş ve İşçi Bulma Kurumu bu konulara eğilerek çalışmalara başlamıştır.
Gerek işverenin istediği nitelikte işçinin bulunabilmesi ve gerekse işçilerin niteliklerine uygun işlere yerleştirilebilmeleri için, etkin bir işgücü piyasası bilgi sisteminin oluşturulması, işgücü eğitimi için,  işgücü devir oranının yüksekliğinin nedenleri ve çözümleri konusunda işverene yardımcı olabilme, iş değerlendirmesi, sanayideki sağlık ve iş güvenliği programlarının uygulanabilmesi, Toplu Sözleşme görüşmelerinde işçi ve işverenin meslekler ile ilgili terfi vb. kullanmaları ve diğer özlük haklarının tanımlanması, işbaşı eğitim programlarının uygulanması için ve nihayetinde ulusal bir meslekler sözlüğünün hazırlanarak mesleklerin tanımlanması ile mümkün olacağına olan inançla çalışmalar başlatılmıştır.
Bu amaçla 1965 yılında Amerika Birleşik Devletlerinden bir uzman getirtilerek Kurum personelinin eğitim almaları sağlanarak yetiştirilmiş ve sözkonusu personel 10.03.1966 tarihinden itibaren çalışmalara başlamıştır. Önemli sanayi bölgelerinde ve mevcut çeşitli sanayi kollarında faaliyet gösteren kamu ve özel sektörde faaliyet gösteren 226 adet işyerinde 31.121.1970 tarihine kadar 6534 adet farklı meslekleri kapsayan iş analizleri yapılmıştır.
1966 yılında meslek tahlilleri ekibi İstanbul, Ankara ve İzmit’te olmak üzere 15 büyük işyerinde faaliyet göstermişler ve bu çalışmalar sonucunda 815 adet mesleğin iş analizleri yapılmıştır.
1967 yılında İstanbul, İzmir, İzmit, Ankara, Kütahya ve Afyonda 49 büyük işyerinde 1169 adet iş analizi yapılmıştır.
1968 yılında İstanbul, İzmir, Ankara, Zonguldak, İzmit ve Balıkesir bölgelerinde mevcut 52 büyük işyerinde yapılan çalışmalar sonucunda 1806 adet mesleğin iş analizleri yapılmıştır.
1969 yılında ise, İstanbul, İzmir ve Zonguldak bölgelerinde mevcut 61 büyük işyerinde yapılan çaluışmalar sonucundaq 1531 mesleğin iş analizleri yapılmıştır.
1970 yılında, İstanbul, İzmir, Kocaeli, Sakarya, Eskişehir, Sivas bölgelerinde mevcut 49 büyük işyerinde yapılan çalışmalar sonucunda  1213 adet mesleğin iş analizleri yapılmıştır.
Bu çalışmalar sonunda yapılan iş analizlerinden yararlanarak ilk kez 1974 yılında, plasman(eşleştirme/işe yerleştirme) hizmetlerinde kullanılmak üzere TMS hazırlanarak kamu istihdam hizmetlerinde kullanılmaya başlanmıştır..
Daha sonra 1980 yılına kadar devam eden çalışmalar, 12 Eylül 1980 ihtilalinden sonra, askıya alınarak yaklaşık 20 yıl boyunca yapılmamıştır. 2001 yılında, ciddi ve uzun bir eğitim sürecinden sonra, tekrar oluşturulan bir ekip ile meslek sınıflandırma ve meslekler sözlüğü hazırlama çalışmalarına yeniden başlanmıştır.
Ülke çapında sanayi yoğun bölgelerde yapılan bu iş analizleri değerlendirilerek mesleklerin standart tanımları çıkarılarak ISCO ya uygun olarak kodlanmıştır. Ülke hizmetine sunulan bu ulusal ilk meslek sınıflandırmamız; öncelikle Kurum birimleri arasında; sonra da işçi-işveren ve Kurum görevlileri arasındaki görüşme yazışmalarda, buna ek olarak da, bilimsel kurum ve kuruluşların ilgili bölümlerinin, işgücü ekonomisi ile ilgili çevrelerin, istatistiki bilgi derleyen kurum ve kuruluşların, insangücü kaynaklarının geliştirilmesi ile ilgili olanların, insangücü-işgücü ve eğitim plancılarının ve uygulayıcılarının çalışmalarında ülke çapında ortak, dolayısıyla standart bir meslek terminolojisi ve tanım birliği sağlaması yönünden yararlı olacağı düşüncesiyle kitaplaştırılmıştır. Ve ülke hizmetine 173 nolu yayınla 1983 yılında hizmete sunulmuştur. Sözkonusu yayın Türk Meslekler Sözlüğünün ilk cildini oluşturan, Ana grup 5 te 81 Meslek ve endüstri Sektöründeki işçileri kapsayan Ana Grup 7/8/9 da 1334 meslek olmak üzere toplam 1415 meslek kod ve tanımı 173 nolu yayınla hizmete sunulmuştur.
Daha sonra Türk Meslekler Sözlüğünün ikinci cildini oluşturan 1998 yılında yayınlanan 190 nolu yayınla Ana grup 0/1,2,3,4,6’ya ait 655 meslek kod ve tanımı yer almıştır.
Bu yayınla, Türk Meslekler sözlüğünün; işsizlik durumunun sektörler, bölgeler ve meslek grupları arasında dağolımının belirlenmesini, bu konuda alınması gerekli tedbirlerin ve takip edilecek ekonomik politikaların tespitinin da sağlanacağı ifade edilmiştir.
İlk Sözlük, ISCO 68’in 5’li kod yapısına uygun olarak sınıflandırılmış ve mesleğin kısa tanımından oluşan Sözlük; Sınıflandırmadaki meslek gruplarının Ana, Yardımcı ve Ünite Grupları bazında listesi, “Meslek Unvanları ve Kodları”nın yer aldığı bir liste ile Mesleklerin alfabetik listesi şeklinde oluşturulmuştu.
ILO tarafından hazırlanan meslek sınıflandırma çalışmaları, 1940’lı yıllarda başlamakla birlikte, ilk kez 1958 yılında yayımlanmış ve sırasıyla 1968, 1988 ve en son 2008 yıllarında revize edilerek dünyadaki bir çok ülke tarafından kullanılmaktadır.
Ülkemiz de her revizyonda, ulusal kullanıma uygun hale getirerek, kendi ulusal meslekler sözlüğü/sınıflandırması adaptasyon işlemlerini gerçekleştirmiş, etkin ve çok amaçlı bir sınıflandırma sistemine sahip olmuştur.

MİKAİL GİYİK’TEN MEMLEKET MESELESİ MESLEKLER SÖZLÜĞÜ ÜZERİNE (1)

ÇOK OKUNANLAR

KAMU PERSONELİ SINAV İLANLARI

YAZARLAR

ANKET