Öncekiler Sonrakiler

PERFORMANSA DAYALI ÜCRET UYGULANABİLİR Mİ?

Yeni Şafak Gazetesinde Ahmet Ünlü son dönemde gündemde tutulmaya çalışılan performansa dayalı ücretin memurlarda uygulanabilir olup olmadığını yazdı. Önemli tespitlere yer verilen yazıyı buraya alıyoruz.

14 Ekim 2012 Pazar 10:02

 Bu günlerde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun değişeceği ve performansa göre ücret ödeneceği yönündeki sıklıkla haberlere rastlıyoruz. Performansa dayalı ücret sistemi kavramının kullanılması rasyonel politikacı görüntüsü için biçilmiş kaftan, ama kazın ayağı hiç de göründüğü gibi değil. Bu kavramı daha önce hazırlanan ve çok ciddi tartışmalar çıkaran "Kamu Personeli Kanunu Tasarısı Taslağı"nda da görüyoruz. Ancak, daha önce kamu kesiminde yapılan benzer uygulamalar fiyaskoyla sonuçlanmış ve kurumların çalışma barışını bozmaktan öte bir sonuç doğurmamıştır. Bu çerçevede aşağıda konuyu örnekleriyle açıklayalım. Kamu kesiminde performans uygulamaları ve sonuçları Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarının personel rejimini düzenleyen 399 sayılı KHK'de performansa dayalı ücret sistemini görüyoruz. Örnek alınan da maalesef bu sistemdir. Bu KHK'nin Başarı Ücreti başlıklı 27 nci maddesinde performansın nasıl ücretlendirileceği açıklanmıştır. işte performans dedikleri ve çok çalışana çok, az çalışana da az ücret verileceğini ifade ettikleri düzenlemenin ilham kaynağı yukarıdaki maddedir. Bu uygulamanın sonuçlarını görmek için herhangi bir KİT Genel Müdürünü aramak yeterlidir. Uygulama tam bir fiyaskodur ve çalışanla çalışmayan hiçbir şekilde ayırt edilememiş, bazen de çok çalışanın cezalandırıldığı bir sisteme dönüşmüştür. KİT'lerde hala bu sistem geçerlidir ve memurların kaldırılan sicil sistemine benzemektedir. Şayet kaldırılan sicil uygulamasına adil diyen varsa işte bu uygulama o kadar adildir! Performansla ilgili Devlet Personel Başkanlığı ve SGK'dan örnekler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının ilgili Kurumu olan Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının teşkilat kanunu olan 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanununda düzenlenen ek ödeme uygulaması performansa dayalı ücret sistemine güzel bir örnektir. Bu Kanun çerçevesinde düzenlenen ek ödeme usul ve esaslarında performans ödemesi başlıklı bir düzenleme vardı. Vardı diyoruz çünkü, 666 sayılı KHK ile bu düzenleme kaldırılmıştır. Bu uygulamanın sonuçlarının analizi dahi konunun vahametini ortaya koymaya yetecektir. Uygulama sonuçlan araştırıldığında çok çalışanın çok mu ücret aldığı ya da bu ödemenin Kurumun iç huzursuzluğunu mu arttırdığı açıkça görülecektir. Daha vahimini söyleyelim. Devlet Personel Başkanlığında kadro karşılığı sözleşmeli personel çalıştırılmakta ve bu personele yılda iki defa teşvik ikramiyesi adı altında personelin aldığı brüt ücret tutarında ödeme yapılmaktadır. Bu ödemenin nasıl olduğunu sayın Çalışma Bakanının öğrenmesi dahi tek başına konunun açıklanmasına yetecektir. Hatta rivayet edildiğine göre bu Kurumda eski bir Devlet Personel Başkanı zamanında, ikram edilen dondurmayı yemeyen Devlet Personel Uzmanının teşvik ikramiyesi kesilmiş ve konu yargıya taşınmıştır. Bu olayı bu Kurumda çalışıp da bilmeyen yoktur herhalde. Garip olan husus ise bu olayı bilenlerin böyle bir düzenleme için Bakanı ikna etmiş olmalarıdır. Bu Kurumdaki teşvik ikramiyesini çok çalışıp da alamayan personel olmuşken hiç çalışmayıp da alamayan personel olmamıştır. Kadro karşılığı sözleşmeli personel çalıştıran kurumların tamamında benzer sıkıntılar yaşandığı küçük bir araştırmayla görülecektir. Bizim sayın Bakana tavsiyemiz ise öncelikle performansa dayalı ücret siteminin kamudaki uygulamaları hakkında ilgililerden bilgi almasıdır. Yoksa hem kendisinin hem de Hükümetin başı çok fazla ağrır. Daha önce hazırlanan Kamu Personeli Kanunu taslağının 73-76 ncı maddelerinde performans ücreti ile ilgili düzenlemelere yer verilmişti ve bu düzenlemenin özünde ise 399 sayılı KHK'nin başarı ücreti başlıklı maddesi esas alınmıştı. (Bu taslağa http://www.memurlar.nel/haber/31240/ linkinden ulaşılabilir) Uygulamadan habersiz birkaç bürokratın bakanların hoşuna gidecek bir düzenlemeyi kamuoyuna açıklattırarak yaklaşık 2,5 milyon memurun huzurunu bozmaya hakkının olmadığını düşünüyoruz. Daha öncede bu köşeden yazdığımız üzere, hala kamuda çalışan memur sayımızı tam olarak bilemiyoruz ve sorulduğunda da hesap makinasıyla tek tek toplayarak sonucu bulmaya çalışıyoruz. Personel sayılarının izlenmesini anlık izleyen basit bir programı dahi hala yapamamışız ve kalkmışız çok çalışana çok, az çalışana az ücret ödeneceğinden bahsediyoruz. Bu durumun tarifini ilgililere bırakıyorum. Performansla ilgili sonuç ve önerilerimiz Performansın temelinde ölçme ve değerlendirme yatmaktadır. Ölçemediğinizi yönetemezsiniz kuralı gereğince performans sistemi kurmak son derece önemlidir. Ancak, ölçme denince de hemen elimize hesap makinası alarak hesap yapmak gelmemelidir. Ölçme denince tek kelimeyle aklımıza sistem kurma gelmelidir. Sistem kurmadan ve kurulan sistemi anlayacak yönetici ataması yapmadan performansa dayalı ücret sistemi tam bir hayal ve çıkmaz sokaktır. Ayrıca, performansa dayalı ücret sistemini dünyada hangi ülkelerin uyguladığının tespiti çok önemlidir. Öncelikle bu ülkelere bakılmalı ve uygulama sonuçları ve ortaya çıkan sıkıntılar iyi analiz edilmelidir. Elbette çok çalışan personelle az çalışan personel aynı ücreti almamalı ancak, bunu ölçecek sistemi kuramazsanız işte o zaman kurumların içerisini kaynayan kazana döndürürsünüz. Buna da kimsenin hakkı yoktur diye düşünüyorum. Bu bağlamda kulağa hoş gelen bu kavramın kamu kesiminde ücrete dayalı olarak uygulanması oldukça zordur. Hele hele kısıtlı miktardaki bir ödemenin belirli personele dağıtımı söz konusu ise liyakatsiz idareciler elinde bu kavram intikam ve sempatizan oluşturma aracına dönecektir. Şayet KİT'lerdeki ve kadro karşılığı sözleşmeli personel çalıştıran kurumlardaki gibi bir ödeme olursa bütün personele ilave ödeme aracına dönecektir. Ümit ederiz ki yaptığımız açıklamalar performansa dayalı ücret sistemini yeterince vuzuha kavuşturmuştur. Bir gram bal için bir çuval keçiboynuzu yemeye gerek olup olmadığına ilgililer karar verecek. Bizden hatırlatması.
AHMET ÜNLÜ, YENİ ŞAFAK

ÇOK OKUNANLAR

KAMU PERSONELİ SINAV İLANLARI

YAZARLAR

ANKET