Öncekiler Sonrakiler

ÜNİVERSİTELERDEKİ “ÖZEL ÖĞRENCİ” STATÜSÜ

Üniversitelerdeki “Özel Öğrenci” Statüsü

29 Temmuz 2014 Salı 21:10
Üniversitelerdeki “Özel Öğrenci” Statüsü

Sema ŞAHİN                                                                                                                        Ayhan GÖKDEMİR

Dokuz Eylül Üniversitesi                                                                                                  Dokuz Eylül Üniversitesi

Fizik Tedavi Yüksekokulu Satın Alma Memuru                                                           SHMOYüksekokul Sekreteri

sema.sahin@deu.edu.tr.                                                                                                   ayhan.gokdemir@deu.edu.tr.

 

 

Üniversitelerdeki “Özel Öğrenci” Statüsü

 

1.     Giriş

 

Özel öğrenciler, üniversitedenormal eğitim-öğretim programından birine kayıtlı olmadıkları halde,kendilerine yalnız bazı derslere katılma izni verilen öğrencilerdir. Özelöğrencilik lisans ve lisansüstü öğrenim imkânından yararlanmanın alternatifşeklidir. “özel öğrencilik ” statüsü öğrenciler arasında çokça bilinmemektedir.

 

Bu yazımızda çok bilinmeyen veüniversiteler arasında dahi farklı uygulamalara konu olabilen “özel öğrenci”statüsü değerlendirilmeye çalışılacaktır. 

 

2.     ÖzelÖğrenci Statüsü

 

Kontenjanları sınırlı olanüniversitelere, mülakat ve/veya yazılı sınav sonucu kayıt hakkı kazanamayanancak lisans ve lisansüstü eğitim almak isteyen öğrenciler, yine aynı fakülteve enstitünün “özel öğrencilik” ilanının ardından aynı bölümlerden ders alaraknormal öğrencilerle birlikte eğitim alma imkânına sahip alabilmektedirler. Özelöğrencilik başvurularını da yine üniversitenin yetkili kurumları değerlendirmekteve başvuranları uygun görülenlerin “özel öğrenci” statüsünde derslere girmesineizin verilmektedir.

 

Özel öğrenci olarak derslere girenöğrencilerin en önemli amaçlarından bir tanesinin de bir sonraki, lisans ve lisansüstüdeğerlendirme dönemi öncesinde, hocalarına kendilerini daha yakından tanıtarak,normal öğrenci statüsüne geçmek için avantaj yakalamak olduğunu söylemekgerekir.

 

Özel öğrenci kabulünde, not düzeyiaranmaz ve giriş sınavı yapılmaz. Özel öğrenci kabulünde, mezuniyet notortalaması yüksek olma şartı da olmadığından öğrencilerin girmek istedikleriprogramlara girerek programları ve hocaları önceden tanımalarına fırsatyaratmaktadır.

 

Özel öğrenci statüsü özellikleözel yetenek sınavı ile öğrenci alan Konservatuar, Güzel Sanatlar Fakültelerive Eğitim Fakültelerinin Resim ve müzik öğretmenliği bölümlerine gireceköğrenciler için çok büyük bir avantaj sağlamaktadır.

 

3.     LisansEğitimindeki “Özel öğrenci” Statüsü

 

 İlgili mevzuat hükümlerine göre Programdakidersleri izlemeye yeterli görülen kimseler ile diğer üniversitelerinöğrencilerine, belirli konularda bilgilerini arttırmak amacıyla, Yönetim KuruluKararı ile özel statüde ders alma izni verilebilir. Bu öğrenciler kayıtlandığıders için belirlenen bütün kurallara uymak zorundadır ve Üniversite YönetimKurulunun belirleyeceği katkı payını öderler. Bu öğrenciler, öğrencilikhaklarından yararlanamaz. Kendilerine diploma verilmez. Ancak, Müdürlüktarafından durumlarını gösterir bir belge verilir.

 

4.                 YatayGeçiş Yönetmeliğindeki “Değişim Programları ve Özel Öğrenci Olarak Ders Alma”Başlık Altındaki “Özel Öğrenci” Statüsü


            Yurtiçinde veya yurt dışında bir yükseköğretim kurumuna kayıtlı olan öğrencinin,ulusal ve uluslararası öğrenci değişim programları kapsamında veya özel öğrenciolarak aynı düzeyde başka bir yükseköğretim kurumundan aldığı ders veyauygulamaların kredileri, ilgili yönetim kurulu kararı ile kayıtlı olduğudiploma programındaki yükümlülüklerinin yerine sayılabilir.


            Öğrencinin özelöğrencilikte ve değişim programında geçirdiği süre, öğretim süresine dâhildir.


            Öğrencinin özelöğrenci olarak veya değişim programına katılarak aldığı derslerin kredisinintoplamı, kayıtlı olduğu programın toplam kredisinin 1/3'ünden fazla olamaz.


            Özelöğrencilikte ve değişim programındaki öğrenciler katkı payını kayıtlı olduğuyükseköğretim kurumuna öder.


            Özel öğrenciolarak yaz okullarına katılacak öğrenciler, yaz okulu ücretini dersi aldıklarıyükseköğretim kurumuna öderler.


            Öğretim diliTürkçe olan programlarda öğrenim gören öğrencilerin öğretim dili yabancı dilolan programlardan da ders alabilmeleri için yabancı dil düzeylerinin yeterliolduğunu belgelemeleri gerekir.

 

 

5.     LisansüstüEğitimdeki “Özel Öğrenci” Statüsü

 

 Bir yükseköğretim kurumu mezunu veya öğrencisi olup, belirlibir konuda bilgisini artırmak isteyenler, ilgili enstitü, anabilim dalıbaşkanlığının onayı ile lisansüstü derslere özel öğrenci olarak kabuledilebilir. Özel öğrenci statüsünde ders alanlar öğrencilik haklarındanyararlanamaz. Özel öğrenci kabul koşulları ve bu konudaki diğer hükümler ilgilisenato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirleneceği ifade edilmektedir.

 

 Uygulamada, lisansüstü eğitime özel öğrenciolarak kayıt olan öğrenciler, lisansüstü eğitimde alacağı dersleri özel örgenciolarak alabilmektedirler. Ancak, Yükseköğretim Kurumun hazırlayıp yayınladığı,lisansüstü eğitim ve öğretim çerçeve yönetmeliğinde böyle bir hükümbulunmamaktadır. Özel örgenci olarak aldığı ders lisansüstü eğitime asılörgenci olarak girdiğinde sayılmasına ilişkin bir hüküm de bulunmamaktadır.Asil öğrenci statüsünü kazanmamış birisinin aldığı derslerin sayılmasınailişkin yönetmelikte bir düzenleme olmadığı gibi bu dersleri, Bolognakapsamında ders yükünden nasıl sayılabileceği ayrı bir sorundur.

6.     AKTSDers Kredileri

 AKTS ders kredileri, bir derste öğrencilerekazandıran yetkinlikleri esas alır ve bu yetkinlikleri kazanmak için öğrencininiş yüküne göre hesaplanır. AKTS, bir diploma programının veya dersin öngörülenöğrenme çıktılarını ve yeterliliklerle ifade edilen hedeflerini başarabilmesiiçin gereken iş yükü göz önünde tutularak hesaplanan bir kredi sistemi olaraktanımlanır.

AKTS kredisi, bir dersibaşarıyla tamamlanabilmesi için, öğrencinin yapması gereken çalışmalarıntamamını (teorik ders, uygulama, seminer, bireysel çalışma, sınavlar, ödevler,vs.) kapsayan, iş yükünü temel alan bir değerdir. Bu değer; her dersin,  bir yükseköğretim kurumunda bir akademikyılın tam zamanlı olarak tamamlanması için gereken toplam çalışma yükünün nekadar bir bölümünü kapsadığını da dolaylı olarak gösterir.

Bir akademik yıl için AKTSkredisi 60 olarak belirlenmiştir. Bu krediye denk olarak 1500-1800 saatarasında öğrenci iş yükü öngörülmüştür. 1 AKTS, 25-30 saat çalışma karşılığı olarak belirlenmektedir.

AKTS kredisi dersitamamlayarak öğrenme kazanımlarını edinen öğrenciye verilir. Öğrenmekazanımları, daha önceki bölümlerde de ifade edildiği gibi, öğrenme sürecinitamamlayan bir öğrencinin neleri bileceğini, neleri anlamayacağını ve neleriyapabileceğini gösterir.

Bir dersin AKTS kredisininhesaplanması; Yarıyı Süresi: Sınav dönemi dahil 16 hafta, Her hafta 4 saatteorik derse katılım, Her hafta 1 saat sınıfta rehberlik problem çözme,Haftalık ödev hazırlanması, Kısa Sınav, Verilen problemlerin tek başına veyagrup halinde çözülmesi ve uygulama saatinde tartışılması, Dönem projesininrapor/tasarım halinde hazırlanması ve sınıf ortamında sunulması/sergilenmesi,açık kitap ara sınav ve final sınavından oluşur.

Özel öğrencilikte alınanderslerin AKTS kredi sistemi içinde ders yükünden sayılmasının mümkün olmadığı değerlendirilmektedir.Lisansüstü eğitimde özel öğrenci statüsünde alınan derslerin asil öğrencistatüsünde alınmış sayılmasına ilişkin yapılan uygulamalar konusundayükseköğretim kurulundan görüş alınmasının doğru olacağı değerlendirilmektedir.Lisansüstü Eğitim öğretim çerçeve yönetmeliğinde böyle bir düzenleme bulunmamaktadır.

7.                 “ÖzelÖğrenci” Statüsünde Alınan Derslerin Asil Öğrenci Olduğunda Sayılması

 

Özel öğrenci statüsünde iken lisansüstüve lisans eğitiminde alınan dersler, notlar ve krediler öğrenci için kazanılmışhak teşkil etmeyecek. Özel öğrenci üniversiteye karşı bu statüsünü ilerisürerek her hangi bir hak talep edilmeyecek. Ancak öğrenci özel öğrencilikstatüsünden çıkarak normal öğrenci statüsüne geçtiğinde, özel öğrenciliktealdıkları dersler ve krediler sayılabilme imkânı yoktur. Lisansüstü eğitimdeözel öğrenci olmak isteyen öğrenciler özel öğrenci statüsünde enstitülerdenaldıkları dersleri, enstitüde esas öğrenci olarak kayıt yaptırdıklarında,lisansüstü eğitimde alacağı derslerden sayılması için talep etmektedirler.

 

Oysa bu hak sadece Yatay Geçiş Yönetmeliğindeki“Değişim Programları ve Özel Öğrenci Olarak Ders Alma” Başlık Altındaki “ÖzelÖğrenci” Statüsü yatay geçiş yapan özel öğrenci statüsü için geçerli birdurumdur. Yatay geçiş yönetmeliğindeki özel öğrenci statüsü başvuruda bulunanöğrenciler bir üniversitede kayıtlı öğrencidir. Hali hazırda bir üniversitedekayıtlı olan öğrenciler, özel durum, kazandığı okulun dışında başka birşehirdeki veya aynı şehirdeki bir üniversitenin imkânlarından, deneyiminden, yada hastalık gibi özel bir nedeni ile özel öğrenci statüsünde öğrenimine aravermeden tüm derslerin 1/3 oranında ve en fazla iki dönem olmak koşulu ile yararlanmakisteyen öğrenciler için geçerlidir. Onlar üniversitede kayıtlı öğrencilerolduklarından başka üniversitelerden özel öğrenci statüsünde aldıkları derslersayılabilecektir. Bunun dışında bir üniversiteyi kazanamamış ve kayıtlı olmayanöğrencilerin özel öğrencilikteki dersleri kazandıklarında sayılma imkânı bulunmadığı,bu konu da Yükseköğretim Kurulundan görüş alınması gerektiğideğerlendirilmektedir.

 

8.     Sonuç:

 

 Yatay geçiş yönetmeliğinde özel öğrenci birüniversiteyi kazanmış ve kayıt yaptırmış öğrencilerin özel durumu veya daha iyibir üniversitenin imkânlarından yararlanmak amacı ile aldığı derslerin 1/3geçmemek koşulu ile en fazla iki dönemle sınırlı olarak özel öğrenci statüsüile başka bir üniversitede eğitim yapma hakkı bulunmaktadır. Özel öğrencistatüsü ile aldığı dersleri kendi kayıtlı bulunduğu okulundasaydırabilmektedir.

 

 Lisan ve lisansüstü uygulama esaslarındakiözel öğrenci statüsünde yer alan özel öğrenciler için özel öğrenci statüsündekialdığı dersleri kazandığında saydırma gibi bir durum bulunmamaktadır. Henüzüniversiteye kayıt yaptırmamış, öğrenci statüsünü kazanmamış öğrencilerin özelöğrenci statüsünde aldıkları derslerinin AKTS ders yükünden sayılması önemlibir problem olacağı değerlendirilmektedir.

 

Kaynakça

 

Yakup Aydın’ın “Lisansüstü Eğitim veÖğretimde Özel Öğrenci Statüsü” başlıklı Mali Hukuk Dergisinin 156’ıncı sayındayayınlanan makalesi


ÇOK OKUNANLAR

KAMU PERSONELİ SINAV İLANLARI

YAZARLAR

ANKET