Öncekiler Sonrakiler

ADALET BAKANLIĞI PERSONELİ DİSİPLİN SORUŞTURMA UYGULAMA USUL VE ESASLARI

Disiplin âmirleri, Devlet memurlarının disiplin suçu oluşturan fiil ve hâllerini bizzat, çeşitli teftiş ve denetimler esnasında veya şikayet, ihbar gibi çeşitli yollarla öğrenebilirler. Devlet memurlarının disiplin suçuna konu fiil veya hâlinin öğrenilmesi üzerine, fiil veya hâlin işlenip işlenmediği hususunun ortaya çıkarılabilmesi için disiplin soruşturmasının başlatılması, yürütülmesi, sonuçlanması ve bu disiplin soruşturmasına dayalı olarak disiplin cezasının uygulanabilmesi için idare hukukunun kendine özgü kurallarının uygulanması gerekmektedir

29 Ekim 2012 Pazartesi 15:52

 DİSİPLİN SORUŞTURMASI NASIL YAPILIR?
Disiplin âmirleri, Devlet memurlarının disiplin suçu oluşturan fiil ve hâllerini bizzat, çeşitli teftiş ve denetimler esnasında veya şikayet, ihbar gibi çeşitli yollarla öğrenebilirler.
Devlet memurlarının disiplin suçuna konu fiil veya hâlinin öğrenilmesi üzerine, fiil veya hâlin işlenip işlenmediği hususunun ortaya çıkarılabilmesi için disiplin soruşturmasının başlatılması, yürütülmesi, sonuçlanması ve bu disiplin soruşturmasına dayalı olarak disiplin cezasının uygulanabilmesi için idare hukukunun kendine özgü kurallarının uygulanması gerekmektedir.
1-Disiplin Soruşturmasının Başlatılması Sırasında Dikkat Edilecek Hususlar:
a)Kimler Hakkında Disiplin Soruşturması Yapılabilir?
Disiplin suçunu işlediği anda görevli bulunan ancak daha sonra emekliye ayrılan, istifa eden, müstafi sayılan ve Devlet memurluğundan çıkarma cezası almış olan memurlar da dahil tüm Devlet memurları hakkında disiplin soruşturması yapılabilir.
Devlet memurunun daha önce disiplin soruşturmasına konu olmuş ve bir disiplin kararı ile sonuçlandırılmış fiil veya hâli hakkında ikinci kez disiplin soruşturması açılamaz ve disiplin cezası verilemez. Dolayısıyla verilmiş olan disiplin cezası da geri alınarak başka bir disiplin cezasına hükmedilemez.
Sözleşmeli personel bakımından da disiplin soruşturması yapılabilir. Ancak fiil veya hâl kademe ilerlemesinin durdurulması veya Devlet memurluğundan çıkarma cezalarını gerektiren hâllerde bu cezalar verilemez, atamaya yetkili âmirler tarafından sözleşmenin feshi hükümlerinin uygulanması gerekir.
b) Disiplin Soruşturmasını Yapmaya Yetkili Disiplin Âmirleri Kimlerdir?
Disiplin soruşturmasının yapılması ve karara bağlanmasında, hakkında disiplin soruşturması yapılacak memurun disipline aykırı fiil veya hâli işlediği anda görevli olduğu yerdeki disiplin âmirleri(Adalet Bakanlığı Disiplin Yönetmeliğinde gösterilen) yetkilidir. Bu cetvelde yer alan âmirlerden herhangi biri disiplin soruşturmasına başlayabilir.
Disiplin âmirlerinin disiplin soruşturmasına başlarken atamaya yetkili âmirlerden(mesela adalet komisyonlarından) izin almaları gerekmez. Yasa gereği soruşturmaya doğrudan başlamaları gerekir. Aksi hâlde disiplin soruşturmasına başlama için
öngörülen 1 ve 6 aylık süreler dolabilir.
c) Disiplin Soruşturmasında Zamanaşımı;
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 127. maddesine göre, aynı Yasanın 125 inci maddesinde sayılan fiil ve hâlleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hâllerin işlendiğinin disiplin âmirince öğrenildiği tarihten itibaren,
· Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarını gerektiren hâllerde bir ay içinde disiplin soruşturmasına;
· Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren hâllerde ise altı ay içinde disiplin kovuşturmasına, başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Yine aynı maddenin 2. fıkrası uyarınca disiplin cezasını gerektiren fiil ve hâllerin işlendiği tarihten itibaren iki yıl geçtikten sonra, disiplin cezası verilemez.
Yukarıda belirtilen süreler dışında 657 sayılı Devlet memurları Kanununda öngörülen diğer sürelerin ihlâli disiplin soruşturması ve cezasını zamanaşımına uğratmaz.
d)Disiplin Soruşturmasının Adlî Soruşturmadan Bağımsız Olarak Yapılması
Zorunluluğu Kamu personelinin disiplin cezasını gerektirecek fiil veya hali aynı zamanda ceza yargılamasını da gerektirebilir. Bu durumda;
· Devlet memuru bakımından yürütülen disiplin soruşturmasının sonuçlandırılması
için, o memur hakkındaki adlî soruşturma sonucu beklenemez.
· Kaldı ki Devlet memurunun ceza kanununa göre mahkum olması veya
olmaması(mahkûmiyet, beraat, takipsizlik...vb.) disiplin cezasının uygulanmasına
engel teşkil etmez.
· Disiplin soruşturması kapsamında müşteki ve tüm tanık beyanlarının ayrıca
alınması gerekir. Adlî soruşturma kapsamında alınan beyanların dosyaya
eklenmesi yeterli değildir. Aksi hâlde idarî yargıda verilecek disiplin cezaları iptal
edilmektedir.
e)Disiplin Soruşturması Yapılması Gerekliliği ve Soruşturmacı Atanması Yöntemi;
Disiplin soruşturması yapılmadan kamu görevlisine disiplin cezası uygulanamaz
Devlet memurları tarafından 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125.
maddesinde belirtilen fiil ve hâllerin işlenildiğinin ilgili memurun disiplin amiri tarafından
öğrenilmesi üzerine, derhâl disiplin soruşturmasına başlanır.
Disiplin âmiri disipline aykırı fiilin mağduru olması hâlinde disiplin soruşturmasını
yürütemez, soruşturmacı atayamaz. Bu durumda tutanakla tespit ettiği fiil veya hâli, gereğini
yapmak üzere Adalet Bakanlığı Disiplin Yönetmeliğine ekli cetvele göre kendisinin bir derece
üzerindeki disiplin âmirine, yoksa bir derece alt disiplin âmirine gönderir.
Disiplin âmiri bir soruşturmacı marifetiyle veya soruşturmacı olabilecek yeterlikte bir
kişinin bulunmaması durumunda sebeplerini açıklamak kaydıyla bizzat soruşturmayı
yürütebilir.
Disiplin âmiri soruşturmacı atarken;
· Soruşturmacı disiplin amirleri veya atamaya yetkili amirler tarafından atanabilir.
· Soruşturmacı atayacak disiplin âmiri, kendisine eş değer görevdeki bir kişiyi
soruşturmacı olarak atayamaz.(Mesela bir yazı işleri müdürü, başka bir yazı işleri
müdürünü; bir hâkim ya da Cumhuriyet savcısı başka bir hâkim ya da Cumhuriyet
savcısını; bir ceza infaz kurumu 2. müdürü başka bir 2. müdürü soruşturmacı
atayamaz. Bir hâkim ancak atamaya yetkili âmir veya mahkeme başkanı; bir
Cumhuriyet savcısı ise atamaya yetkili âmir veya bağlı bulunduğu Cumhuriyet
Başsavcısı ya da vekili tarafından görevlendirilebilir.)
· Soruşturma konusunu açıkça belirterek (yer, kişi, tarih ve olay) kim hakkında
soruşturma yapılacağını ve soruşturmacının kim olduğunu içerir şekilde yazılı
görevlendirme yapması, bu görevlendirme yazısını soruşturmacıya tebliğ etmesi
gerekir.
· Soruşturmacı olarak atanacak kişinin, hakkında soruşturma yapılan memura eşit
veya daha üst görevde olması zorunludur.
· Soruşturma konusu fiilin mağduru konumunda olan veya soruşturulan kişi ile
husumeti bulunan kişi, soruşturmacı olarak atanamaz. Atanmış ise bu durumu
kendisini görevlendiren disiplin âmirine derhâl bildirir. Bu durumu tespit eden
disiplin âmiri yeni bir soruşturmacı atar.
2-Disiplin Soruşturmasının Yürütülmesi Sırasında Dikkat Edilecek Hususlar:
Soruşturma, disiplin soruşturmasını yapmak üzere bir soruşturmacı görevlendirilmişse
soruşturmacı tarafından, görevlendirilmemiş ise disiplin amiri tarafından yürütülür.
Soruşturmacı olarak görevlendirilenler, kendisini yazılı olarak görevlendiren disiplin
âmirinin disiplin cezası verme yetkisi hariç bütün yetkilerini hâiz olup; soruşturma konusuyla
sınırlı olmak üzere her nevi evrakı incelemeye, ilgili kurumlardan ve kişilerden bilgi ve belge
almaya, tanık dinlemeye, mâhallinde keşif yapmaya, hakkında soruşturma yapılan memurun
savunmasını almaya, soruşturma raporu düzenlemeye yetkilidir.
Ancak soruşturmacı görevlendirildiği fiil veya hâlin dışında yeni bir disipline aykırı
fiil veya hâl tespit ederse, kendiliğinden soruşturma yapamaz. Durumu disiplin âmirine yazılı
olarak bildirir. Kendisine yazılı olarak ek soruşturma izni verildiği takdirde bu konularda da
soruşturma yapabilir. Suçun hukuki niteliğinin değişmesi ise yeniden izin alınmasını
gerektirmez.
a-) Disiplin Soruşturması Sırasında Temin Edilmesi Gereken Bilgi ve
Belgeler:
Devlet memurunun disiplin suçuna konu fiil veya hâli bakımından adlî soruşturma
yapılmış ise bu kapsamda alınan ifadeler, bilirkişi raporları, iddianame, kovuşturmaya yer
olmadığı kararları, duruşma zabıtları, iletişim tespit tutanakları, mahkeme kararları gibi delil
niteliğindeki tüm belgelerin onaylı örnekleri dosyaya eklenir.
Hakkında soruşturma yapılan memura ait ödül ve başarı belgeleri, kesinleşme şerhini
taşıyan disiplin cezalarının onaylı örnekleri, memurun sendikalı olup olmadığına dair bilgi
yazısı, sicil özeti, hizmet belgesi, memurun öğrenim durumu itibarıyla gelebileceği en son
derece ve kademe atamaya yetkili âmir ve maaş mutemetliğinden temin edilir.
b-) Mağdur, İhbarcı ve Tanık Beyanları:
Devlet memurunun disipline aykırı fiil veya hâline ilişkin mağdur veya ihbarcının
beyanı ile doğrudan bilgi ve görgü sahibi olan tüm tanıkların(tanıkların beyanları yeminli
olmalıdır) kapsamlı bir şekilde alınması gerekir, adlî soruşturma kapsamında alınan ifadeye
atıfla yetinilemez.
Tanık beyanları alınırken (varsa) adlî soruşturma sırasında alınan beyanları ile olan
çelişkiler giderilir.
Alınan tüm beyanların yazılı olması, ifadeyi alan, veren ve varsa yazıcının imzalarının
bulunması gerekir.
c-) Savunma Hakkı:
Devlet memuruna yazılı savunma hakkı tanınmadan disiplin cezası verilemez.
Savunma istem yazısı, disiplin soruşturmasının başlangıcında değil, disipline aykırı fiil
veya hâl tam olarak ortaya çıkarıldıktan sonra(soruşturma olgunlaştırılınca) tebliğ edilmelidir.
Savunma istem yazısında;
· İsnat edilen fiil ve hâller açıkça (yer, kişi, zaman ve olay belirtilerek) yazılmalı,
· Yedi günden az olmamak üzere makûl(savunma hazırlamaya yeterli) bir süre
verilmeli,
· Verilen süre içinde yazılı veya sözlü savunma yapılmadığı takdirde savunma
hakkından vazgeçilmiş sayılacağına ilişkin ihtar bulunur.
Savunma süresi tebliğ ile başlar.
3- Disiplin Soruşturma Raporunun Düzenlenmesi:
Soruşturma tamamlandığında bu konuda bir rapor düzenlenmesi zorunludur.
Soruşturma raporu;
· Soruşturmacı Atanma Yazısının Tarih ve Sayısı,
· Soruşturmaya Başlama Tarihi,
· Muhbir veya Müştekinin Kimlik Bilgileri,
· Hakkında Soruşturma Yapılanın Kimliği ve Resmî Sıfatı,
· İddia Konusu Olay,
· Olay Tarihi ve Yeri,
· Savunma,
· Leh ve Aleyhe Olan Deliller(Tanık Beyanları, raporlar...),
· Delillerin Değerlendirilmesi,
· Sonuç başlıkları altında kapsamlı olarak hazırlanır.
Soruşturmaya konu olaylar ve deliller ayrı ayrı tahlil edilmeli, delillere göre suçun
sabit olup olmadığı tartışılmalı, suç teşkil ettiği kanaatine varılırsa fiil veya hâlin gerektirdiği
disiplin cezası madde ve bent tâyini suretiyle(tekerrür şartlarının bulunup bulunmadığı da
değerlendirilerek) sonuç kısmında gösterilmelidir.
Disiplin âmiri soruşturma raporu ile bağlı değildir. Gerekçelerini açıklamak şartıyla,
disiplin cezası vermeyebilir ya da başka bir disiplin cezası gerektirdiğinden bahisle işlem
yapabilir.
4- Disiplin Cezasının Verilmesi Sırasında Dikkat Edilecek Hususlar:
657 sayılı Devlet memurları Kanununun 126. maddesine göre;
- Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları, disiplin amirleri tarafından;
- Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, Bakanlık Disiplin Kurulu'nun uygunluk
kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler tarafından;
- Devlet memurluğundan çıkarma cezası, atamaya yetkili âmirlerin teklifi üzerine, Yüksek
Disiplin Kurulu tarafından verilir.
a-) Disiplin Soruşturması Sonucunda Fiil ve Hâlin Sübuta Ermemesi ve Disiplin
Zamanaşımının Dolması Durumu:
Disiplin âmiri, isnat edilen fiil kademe ilerlemesinin durdurulması veya Devlet
memurluğundan çıkarma cezasını gerektirse bile, disiplin soruşturması sonucunda sübuta
ermediği ya da disiplin soruşturma veya ceza zamanaşımının dolduğu kanaatine ulaştığı
takdirde, disiplin cezası vermeme yönünde bir karar verir. Dolayısıyla bu durumda disiplin
âmirinin ya da atamaya yetkili âmirlerin disiplin dosyasını ilgili kurullara göndermelerine
gerek yoktur.
b-)Fiil veya Hâlin Uyarma, Kınama ve Aylıktan Kesme Cezalarını Gerektirmesi
Durumu:
Soruşturmacı atayan veya soruşturmayı gerekli şartları hâiz soruşturmacı bulamadığı
için bizzat yürütmek zorunda kalan disiplin âmiri, fiil veya hâlin uyarma, kınama ve aylıktan
kesme cezalarından birisini gerektirmesi hâlinde, bir kararla bu disiplin cezalarını verir.
Disiplin âmirinin soruşturmacı atamayarak soruşturmayı bizzat yürüttüğü hâllerde ise,
ayrı bir soruşturma raporu düzenlemesi gerekmez. Ancak hazırladığı kararda, denetime
olanak sağlayacak şekilde, soruşturma raporunda bulunması gereken tüm hususların yanı sıra
(sonuç kısmında) madde ve bent tâyini suretiyle uyarma, kınama veya aylıktan kesme
cezasının verilmesi, bu cezalara karşı başvurulabilecek yasa yolları ve sürelerinin açıkça
yazılması gerekir.
c-) Fiil veya Hâlin Kademe İlerlemesinin Durdurulması veya Devlet
Memurluğundan Çıkarma Cezalarını Gerektirmesi Durumu:
· Atanan soruşturmacı fiilin kademe ilerlemesinin durdurulması veya Devlet
memurluğundan çıkarma cezasını gerektirdiği yönünde soruşturma raporu
düzenlemişse, disiplin âmiri aynı kanaatte ise dosyayı bir yazı ile ilgili atamaya
yetkili âmire gönderir.
· Atanan soruşturmacının soruşturma raporunda belirttiği kanaatinden farklı
olarak disiplin amiri fiilin kademe ilerlemesinin durdurulması veya Devlet
memurluğundan çıkarma cezasını gerektirdiği kanaatinde ise, bu kez
soruşturma raporunda bulunması gereken tüm hususları içerir şekilde (sonuç
kısmında) madde ve bent tâyini suretiyle hazırladığı gerekçeli fezleke
şeklindeki kararı ilgili atamaya yetkili âmire gönderir.
· Soruşturmayı gerekli şartları hâiz soruşturmacı bulamadığı için bizzat
yürütmek zorunda kalan disiplin âmiri, fiilin kademe ilerlemesinin
durdurulması veya Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektirdiği
kanaatine ulaşırsa; ayrıca bir soruşturma raporu düzenlemez. Soruşturma
raporunda bulunması gereken tüm hususları da içerir şekilde (sonuç kısmında)
madde ve bent tâyini suretiyle ilgili disiplin kuruluna teklifte bulunması için
bir fezleke şeklinde hazırladığı kararı ilgili atamaya yetkili âmire gönderir.
· Soruşturma konusu fiil veya hâller birden fazla disiplin cezasını gerektiriyorsa,
disiplin âmiri kendisinin verebileceği disiplin cezalarına(uyarma, kınama ve
aylıktan kesme) ilişkin konularda kararını verir. Ancak ilgilinin hem kademe
ilerlemesinin durdurulması hem de Devlet memurluğundan çıkarma cezasını
gerektiren fiilleri varsa, bu durumda her iki eylemine ilişkin iki ayrı kurulda
işlem yapılacağından her ikisine ilişkin ayrı ayrı soruşturma dosyası
hazırlanması, ayrı ayrı soruşturma raporu düzenlenmesi ve (atamaya yetkili
âmirlerce)ayrı ayrı teklif hazırlanması gerekir.
d-) Disiplin Soruşturmasında ve Disiplin Cezası Tâyininde Tekerrür Uygulaması:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/II maddesine göre, tekerrür dolayısıyla
hakkında soruşturma yürütülen memura iki hâlde fiilinin gerektirdiği cezanın bir derece ağırı
olan disiplin cezası verilmektedir. Tekerrür uygulaması takdire bağlı değildir, şartları varsa
uygulanması zorunludur.
· Disiplin cezasını verilmesine sebep olmuş bir fiil veya hâlin özlük
dosyasından silinmesi için 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 133.
maddesinde belirlenen süreler içinde tekrarı hâlinde bir derece ağır ceza
verilecektir.
· Aynı derecede disiplin cezasını gerektiren fakat ayrı fiil ve hâller nedeniyle
verilen disiplin cezalarının üçüncü uygulamasında da bir derece ağır ceza
verilecektir.
Her iki tekerrür hâlinde de tekerrüre esas alınan disiplin ceza ya da cezalarının 657
sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 135. maddesinin 2. fıkrası anlamında kesinleşmiş olması
gerekir. Dolayısıyla disiplin cezasına itiraz edilmemesi durumunda, 7. günü takip eden
günden; itiraz edilmesi hâlinde ise itirazın reddini takip eden günden itibaren işleyeceği yeni
disiplin suçu için bu ilk disiplin suçu tekerrüre esas olabilecektir.
Tekerrür uygulamalarında tekerrüre esas alınan disiplin cezası ya da cezalarının 657
sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/III maddesi gereğince bir alt disiplin cezasına
indirilmiş olması tekerrür şartlarını ortadan kaldırmaz, zira yasamıza göre cezanın tekerrürü
değil fiil veya hâlin tekerrürü esas alınmıştır.
Tekerrür uygulaması yapılırken fiil veya hâlin gerektirdiği disiplin cezasının ancak bir
derece ağırı disiplin cezası verilir. Tekerrür dolayısıyla bir derece ağır ceza verildikten sonra
bir kez daha tekerrüre esas disiplin suçu işlendiği takdirde, fiilin gerçekte karşılığı olan
disiplin cezasının iki üstü disiplin cezası değil, yine bir derece ağırı olan ceza verilir. Zira
tekerrürün tekerrürü olmaz.
e-) Disiplin Soruşturmasında Bir Alt Ceza Uygulaması:
Geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan, ödül veya başarı belgesi alan
memurlar için verilecek cezalarda bir derece hafif olanı uygulanabilir. Bu konuda takdir
disiplin cezasını veren âmir ya da kurula aittir.
İndirim yapılmayan durumlarda kararda gerekçesi açıklanır.
Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiil ve hâller bakımından alt
ceza uygulaması yoluyla aylıktan kesme cezası verilmesi, disiplin âmirinin değil, Bakanlık
Disiplin Kurulu'nun uygun görüşünü almak kaydıyla atamaya yetkili âmirin yetkisindedir.
Disiplin âmiri tarafından bu şekilde verilecek aylıktan kesme cezaları, yetki yönünden sakat
olacaktır.
Tekerrür uygulaması sonucu bir üst disiplin cezası verilen durumlarda, artık alt
ceza indirimi imkânı yoktur.
f-) Disiplin Kararında Yasa Yolu ve Sürelerinin Gösterilmesi Zorunluluğu:
Anayasamızın 40/2 maddesi gereğince, disiplin kararlarında disiplin cezası verilen
memura yasa yolları ve sürelerinin bildirilmesi gerekir:
· Disiplin cezası verilen memur tarafından, uyarma, kınama ve aylıktan kesme
cezalarına karşı Bakanlık Disiplin Kurulu'na, kademe ilerlemesinin durdurulması
cezasına karşı Yüksek Disiplin Kurulu'na kararın tebliğinden itibaren 7 gün
içinde itiraz edilebileceği gibi 60 gün içinde doğrudan idarî yargıya
başvurulabileceği belirtilir.
· Disiplin cezası verilen memur tarafından, aldığı Devlet memurluğundan çıkarma
cezasına karşı ise, itiraz yolu bulunmadığından kararın tebliğinden itibaren 60
gün içinde idarî yargıya başvurulabileceği belirtilir.
Disiplin kararları müşteki, ihbarcı ve mağdura tebliğ edilmez. Zira bu kişilerin disiplin
kararına karşı herhangi bir itiraz veya dava hakkı bulunmamaktadır.
KAYNAK: 
http://www.cigm.adalet.gov.tr/duyurular/2011/disiplin_sorusturmas%C4%B1_nasil_yapilir.pdf

ÇOK OKUNANLAR

KAMU PERSONELİ SINAV İLANLARI

YAZARLAR

ANKET